علائم خرابی کاتالیزور؛ چه زمانی باید کاتالیزور را تعویض کنیم؟
علائم خرابی کاتالیزور شامل کاهش قدرت و شتاب خودرو، افزایش مصرف سوخت، روشن شدن چراغ چک، بوی بد شبیه تخممرغ گندیده، داغ شدن غیرعادی اگزوز یا موتور و صدای تقتق از زیر خودرو میشود. کاتالیزور وظیفه دارد گازهای مضر حاصل از احتراق را قبل از خروج از اگزوز تصفیه کند و اختلال در عملکرد آن، هم روی مصرف سوخت و توان موتور تأثیر میگذارد و هم میزان آلایندگی را بالا میبرد. این قطعه معمولا بهمرور زمان و بر اثر کیفیت سوخت، سبک رانندگی و حرارت بالا دچار گرفتگی یا فرسودگی میشود. شناخت این نشانهها و رسیدگی بهموقع، از آسیبهای جدیتر مانند خرابی سنسور اکسیژن و افزایش فشار به موتور جلوگیری میکند. در ادامه این مقاله علائم خرابی کاتالیزور را بررسی میکنیم و توضیح میدهیم که. چه زمانی باید برای احیا یا تعویض کاتالیزور اقدام کنید.
کاهش قدرت موتور و سنگین شدن شتاب
زمانی که کاتالیزور دچار گرفتگی شود، گازهای خروجی موتور بهموقع تخلیه نمیشوند و این موضوع باعث افزایش فشار در منیفولد اگزوز و خفگی موتور میشود. در چنین حالتی، ماشین در هنگام گاز دادن، بهخصوص در سربالایی یا سبقت، سنگین و کمجان به نظر میرسد. در این شرایط، موتور انرژی بیشتری مصرف میکند تا دود جمعشده را خارج کند؛ در نتیجه قدرت واقعی آن کاهش پیدا میکند.
در این شرایط که هزینه تعمیرات بالا میرود و خودرو دیگر کیفیت سابق را ندارد، خیلی از افراد ترجیح میدهند به جای ادامه هزینه، سراغ یک خودروی جدیدتر بروند؛ برای مثال خرید ۲۰۷ بهدلیل شتاب، هندلینگ و هزینه نگهداری متعادل، یکی از انتخابهای منطقی در چنین موقعیتهایی به شمار میرود.
افزایش مصرف سوخت ماشین بدون دلیل مشخص
در شرایطی که خروج دود بهخوبی انجام نشود، احتراق به شکل کامل شکل نمیگیرد و توان موتور کاهش پیدا میکند. سیستم کنترل موتور برای جبران این افت قدرت، مقدار بیشتری سوخت وارد سیلندر میکند و در نتیجه، مصرف سوخت بالا میرود؛ حتی اگر سبک رانندگیتان مانند همیشه باشد. یعنی موتور برای تولید همان قدرت قبلی، سوخت بیشتری مصرف میکند؛ زیرا در حالت فشار اضافی کار میکند.
روشن شدن چراغ چک با خطاهای مرتبط با کاتالیزور
وقتی کاتالیزور راندمان خود را از دست بدهد، سنسورهای اکسیژن متوجه میشوند که تصفیه دود به شکل صحیح انجام نمیشود و این موضوع را به کامپیوتر خودرو گزارش میکنند. در چنین حالتی، سیگنال سنسورهای قبل و بعد کاتالیزور، بسیار شبیه میشود و سیستم، افت عملکرد را تشخیص میدهد. نتیجه این اتفاق روشن شدن چراغ چک است و معمولا کدهای خطایی مانند P0420 یا P0430 در ECU ثبت میشوند.
انتشار بوی تند و ناخوشایند شبیه تخممرغ فاسد
اگر هنگام کار کردن موتور بویی شبیه تخممرغ فاسد از اگزوز بیرون میآید، یعنی کاتالیزور دیگر نمیتواند ترکیبات گوگردی موجود در دود را بهدرستی خنثی کند. در این حالت، این ترکیبات بدون تصفیه از اگزوز خارج میشوند و بویی تند و آزاردهنده در هوا پخش میشود. این بو یکی از واضحترین نشانههای افت کارایی کاتالیزور است و نشان میدهد که لایههای فعال داخلی آن ضعیف یا فرسوده شدهاند.
داغ شدن غیرعادی کاتالیزور یا ناحیه اگزوز
اگر کاتالیزور دچار گرفتگی شود، گازهای داغ نمیتوانند بهراحتی از سیستم اگزوز خارج شوند و پشت کاتالیزور جمع میشوند. این تجمع باعث میشود که حرارت در آن ناحیه بالا برود و اگزوز و حتی موتور، بیش از حد داغ شوند. این داغی غیرطبیعی، یکی از نشانههای واضح اختلال در عملکرد کاتالیزور است و اگر آن را نادیده بگیرید، به قطعات اطراف و حتی خود موتور آسیب وارد میکند.
سخت روشن شدن یا خاموش شدن موتور بلافاصله بعد از استارت
وقتی موتور روشن میشود، باید بتواند دود حاصل از احتراق را سریع از سیلندر خارج کند تا فضای لازم برای ورود هوا و سوخت تازه ایجاد شود. اگر کاتالیزور گرفته باشد، این دود داخل سیلندر میماند و جریان هوا را مختل میکند. در این شرایط، ماشین دیر روشن میشود یا پس از روشن شدن با لرزش و ناپایداری کار میکند و حتی گاهی اوقات، سریع نیز خاموش میشود.
شنیدن صدای تقتق یا زنگزنگ از زیر ماشین
داخل کاتالیزور یک ساختار شبکهای سرامیکی وجود دارد که اگر در اثر حرارت زیاد، ضربه یا فرسودگی آسیب ببیند، ترک میخورد. هنگام حرکت اتومبیل، این تکههای شکسته درون محفظه فلزی جابهجا میشوند و صدایی شبیه تقتق یا زنگزنگ به گوش میرسد. شنیدن این صدا معمولا یعنی کاتالیزور از داخل آسیب جدی دیده است و دیگر توان تصفیه دود را ندارد.
خروج دود تیره و کدر از اگزوز از علائم خرابی کاتالیزور
وقتی کاتالیزور نتواند آلایندهها را بهخوبی تجزیه کند، دوده و سوخت نسوخته مستقیما از اگزوز خارج میشوند و دود خروجی حالت تیره و کدر پیدا میکند. این وضعیت معمولا با بوی تند و آزاردهنده همراه است و نشان میدهد که احتراق در موتور کامل انجام نمیشود. در واقع یا کاتالیزور توان تصفیه خود را از دست داده است یا موتور به دلیل فشار و خفگی درست نمیسوزاند.
مردود شدن در تست معاینه فنی و افزایش آلایندگی
کاتالیزور وظیفه دارد میزان آلایندگی خروجی از اگزوز را کاهش دهد. اگر این قطعه ضعیف یا خراب شده باشد، مقدار مونوکسید کربن (CO) و هیدروکربنهای نسوخته (HC) در دود خروجی افزایش پیدا میکپند. در این حالت خودرو در تست آلایندگی معاینه فنی از حد مجاز فراتر میرود و رد میشود. این اتفاق معمولا زمانی رخ میدهد که کاتالیزور مدت طولانی بدون رسیدگی کار کرده و امکان بازیابی آن وجود نداشته باشد.
چه زمانی باید کاتالیزور را تعویض کنیم؟
زمانی باید کاتالیزور را تعویض کنید که دیگر توان تصفیه دود را نداشته باشد و احیا یا شستشو، عملکرد آن را برنمیگرداند. این وضعیت معمولا وقتی رخ میدهد که بخش داخلی کاتالیزور ترک خورده، سوخته یا خرد شده باشد و ساختار آن از بین رفته است. اگر علائمی مانند کاهش محسوس قدرت، مصرف سوخت بالاتر، بوی بد اگزوز، دود تیره و روشن شدن دائمی چراغ را مشاهده میکنید، یعنی عملکرد کاتالیزور بهطور جدی افت کرده است و باید آن را عوض کنید.
در خودروهای کارکرده، زمانی که هزینه تعویض کاتالیزور و سایر قطعات بالا میرود، بعضی از افراد ترجیح میدهند که بهجای صرف هزینههای سنگین تعمیر، خودرو را ارتقا دهند؛ در این شرایط، انتخاب گزینههایی مانند دنا شرایطی از نظر اقتصادی منطقیتر است.
خرید ماشین صفر اقساطی با شرایط آسان و بدون ضامن در سپند خودرو
نادیده گرفتن علائم خراب بودن کاتالیزور معمولا هزینههای بیشتری بههمراه دارد و گاهی تعمیر یا تعویض کاتالیزور بهخصوص در خودروهای قدیمیتر بهصرفه نیست. در چنین شرایطی بسیاری از رانندگان ترجیح میدهند به جای هزینههای سنگین تعمیرات، ماشین خود را تعویض و بهروز کنند.
مجموعه سپند خودرو با امکان خرید اقساطی را بدون نیاز به ضامن، با تحویل سریع و سند به نام خریدار برای متقاضیان فراهم کرده است که بدون فشار مالی، ماشینی سالمتر و کمهزینهتر داشته باشند. اگر احساس میکنید هزینههای تعمیر خودروی فعلیتان رو به افزایش است، به وبسایت سپند خودرو مراجعه و شرایط دقیق خرید اقساطی و مشخصات انواع ماشینها را بررسی کنید.
